14/01/10

POR QUÉ ATACA FEIJOO Ó GALEGO?

A vindeira semana adicareina a comentar algunha das exposicións máis interesantes -na miña opinión- das que vin do I Simposium Internacional Ecolingua 2009, o magnífico evento organizado hai unhas semanas polo IGEA e do que na web Vimeo podedes ver todos os videos.

Pero hai unha desas exposicións, a charla do sociólogo Fermin Bouza sobre a influencia ou non da batalla contra a língua no resultado electoral do 1-M, da que falarei en parte hoxe.

Este é o video pra quen lle interese:


Ecolingua 2009: Socioloxía electoral da lingua from IGEA on Vimeo.





Na charla Fermin Bouza plantexaba unha cuestión, que dí él, aínda non lle atopou resposta: ‘qué llevó a Feijóo a enredararse de tal manera en la cuestión lingüística?’. Hoxe faise esa mesma pregunta nun artigo do seu blog, El voto con botas. Así que eu aproveitei para comentarlle o meu punto de vista, a miña explicación de qué gaña Feijoo atacando ó galego?.

Este foi o meu comentario alí no seu blog:


Boas Fermin,

Esta semana vin que facias esa mesma pregunta nos videos do Ecolingua, ‘qué llevó a Feijóo a enredararse de tal manera en la cuestión lingüística?’, e que comentabas que aínda non tiñas a resposta. Tiña pensado igual un día comentar a miña opinión no meu blog, pero aproveitando que hoxe comentas isto neste artigo, falarei eiqui.

Eu distinguiría dous escenarios, a nivel do Estado, e a nivel galego.

1.- A nivel do Estado, metámonos esto na cabeza porque vai ser determinante os vindeiros anos, están marcados por unha polarización CASE XERAL (polo tanto, moi importante tamén no electorado socialista) a posicións máis centralistas. A aposta de Zapatero hai anos (e o que lle distinguiu de Bono e a upeideira no seu momento) foi recoñecer en España un Estado Plurinacional e apostar por él. Ollo, evidentemente quedou moi lonxe do que prometeu, pero está claro que apostou nesa dirección.

O resultado saíulle excelente nas nacionalidades: o psoe conseguiu governar en Catalunya i Euskadi por primeira vez na historia, i en Galiza por primeira vez grazas a unhas eleccións. Al César lo que es del César, só porque non conseguiu os 3 governos á vez non se lle pode dar un 10 nese sentido. Pero saíulle moi caro: no resto do Estado a dereita arrasa. Non porque haxa unha polarización á dereita do electorado, senón porque en Madrid e Valencia, principalmente, non tragan có Estatut, co recoñecemento das nacións do Estado, coa recuperación das linguas propias, có Estado Plurinacional, en resumo. Os últimos resultados en Madrid, por exemplo, son para preocuparse. Falo de memoria, pero a cousa andaba así como 50% PP, 10% upyd, psoe pouco máis do 30%. Alarmante, sobre todo para un partido que governa no Estado e aspira a facelo en calquer momento.

A deriva centralista do electorado de ‘Castela’ (imos chamarlle así) puidose comprobar nas últimas enquisas, publicadas có gallo do aniversario da Constitución, en medios non precisamente de dereitas como Público ou El Pais. Falo tamén de memoria, pero algo así como un 80% dos cidadáns do Estado non recoñecen a Catalunya como nación, e introducirían cambios na Constitución para limitar as competencias das autonomías ou garantizar que os ‘casteláns’ poidan vivir nas nacionalidades alleos ás linguas propias de aqui: estudar en castelán, conseguir traballos en calquer admon sen acreditar coñecemento da lingua propia, “libertaz de eleczión”, etc.

Nese contexto, a aposta do PP de Génova é claro: o discurso “España se rompe” está moi gastado, levan décadas coa mesma leria e xa non cola, ou polo menos non vas captar máis votantes que os que xa che creron hai tempo. Pero o discurso “están exterminando el castellano”, “los ‘no nacionalistas’ (pobriños, chamarse a sí mesmos ‘non nacionalistas’, qué eufemismo…) están oprimidos”, “están imponiendo el catalán/gallego/vasco”, etc., ese discurso sí ten calado en ‘castela’. Só o efecto electoralmente positivo para o psoe nas nacionalidades do estado maquilla o que é unha polarización do electorado do estado cara pp/upyd que asusta.

Unha premonición miña: cando zapatero pase a mellor vida (política), o sustituto será da outra corda. Un ‘Bono’ ou sucedáneo, coa idea de recuperar o terreo perdido. I entón eiqui xa nos podemos axustar os machos. Volverán mandar os Vazquez e Losada de Azpiazu, e imos andar finos.

2.- A nivel de Galiza. En primeiro lugar, está a estratexia por suposto de obedecer a Madrid e dar cobertura á súa visión ideolóxica: “efectivamente, Génova, el ambiente aquí es irrespirable: están exterminando el castellano!! Estamos en manos de radicales nacionalistas!!”. Eiqui só o crerán algúns, pero alá está todo o mundo convencido de que esto é peor que o Vietnam para eles. Con esta estratexia ademáis, por suposto, Feijoo posicionase para o que lle interesa, xa sabemos qué.

Pero está unha segunda razón, que polos comentarios saídos do pepé en varias ocasións últimamente, e polo que están a insistir neso, eu creo que é a razón que se agocha detrás de toda esta estratexia: mostrar a alianza psoe + bng como “antinatural”.

A ninguén se lle escapa que o pp en Galiza está moi só. Só lle vale maioría absoluta ou amolarse. A perda de poder estes últimos 2 anos para eles debeu ser de pánico: sen a Xunta, sen Madrid, e ollo, por primeira vez na democracia, sen nin unha soa das alcaldías das 10 cidades e vilas máis importantes do pais. Máis aínda, só governan en Ribeira de entre as 20 principais. O PP estaba só, sen poder, e a alianza psoe + bng amosábase sólida, xa que governaban na Xunta i en 19 alcaldías de 20 sen apenas roces, e dende logo sen sustos (transfugas, mocións, etc.)

Pero a ninguén se lle escapa tampouco que no PSOE conviven 2 sensibilidades: os galeguistas, e os españolistas. Os Leiceaga, Touriño (daquela maneira) e Caamaño, e os Vazquez, Losada de Azpiazu e Méndez. Os segundos ‘aturan’ co-governar cós malos do bloque por dúas razóns: polo ben común (ter todos o cú quente) e porque o manda o jefe (Zapatero). Máis por ahi buscou o PP a fenda por onde tentar dividir o PSOE. Poño por exemplo que o día 2 de marzo, unha compañeira miña de traballo, socialista “hasta la médula”, anti-pp “hasta la médula tamén”, non nacida en Galiza pero que leva eiqui media vida, soltoume que as eleccións se perderan porque “por mucho que se empeñen, la gente no quiere nacionalismos en galicia”. Por suposto, tamén é das “socialistas hasta la médula” que viven en “LA Coruña”.

I esa é a aposta do PP. Nese partido, agáns algúns posicionamentos nobles, moi valientes e moi de alabar como os de Cuiña (o certo é que, malia todo, véselle moi só), nese partido dicía hai unha longa tradición de “asumir lo que diga el mando”. Ademáis, son ben conscientes de que puideron ter atravesado unha longa travesía do deserto sen máis poder que o das alcaldías do rural, e agora que teñen esta oportunidade non a van botar a perder “os da boina” só para que lles den máis clases de galego ós nenos. Pero mentras contan con que no PP non xurdan problemas porque os da boina asuman as posicións dos pijos-del-opus de Beccaria, contan tamén ou ben con desbotar a estratexia galeguista do psoe, ou cando menos roubarlle ós españolistas descontentos por seguir pactando con los malotes del bloque.

I esa vai ser, non me cabe a menor dúbida, a estratexia a seguir ata as municipais. Alí teremos o grande test, a grande proba: funcionará a estratexia antigaleguista do pp? Convencerá ós españolistas do psoe de que o pacto bng-psoe é antinatural? que deberían estar con “los moderados centristas amantes de la libertaz lingüística”??

Por que eiqui quería facerche unha pregunta, fermin. Sorpréndeme que levamos case un ano desde que gañou as eleccións o PP, pero agás unha pseudo-enquisa prácticamente postelectoral de La Coz del Fascista onde pouco faltoulles para dicir que Feijoo era el nuevo Obama Libertador, e que por suposto estaban arrasando en intención de voto, agás aquela pantomima eu non vin máis enquisas nun ano. É así? Si é así, non é sorprendente? Pode ser sintomático de que as cousas (malia o nulo liderazgo no psoe e no bng) para o PP en Galiza non pintan tan ben?

Ou é simplemente que teño tantas ganas de crer niso que vexo só o que quero?

Nada máis, xa contarás qué opinas do meu comentario. Por certo Fermin, eu vivin en Madrid do 2001 ó 2006. Seis aniños que se me fixeron eternos. Se xa daquela o ambiente era abafante, ben che entendo cando dicías en Ecolingua que últimamente o ambiente nacionalista en Madrid é totalmente irrespirable. Vai voltando á terra, ho!!


13/01/10

DE CORRECTIONE RUSTICORUM

Estas semanas de 'vacacións' adiqueinas a cavilar qué temas deberían centrar os artigos de nosquedaportugal e alemdominho durante o 2010. A decisión foi voltar á idea inicial: "Os blogs "Menos mal que nos queda Portugal" e "Alem do Minho" pretenden axudar ao coñecemento mutuo das realidades económicas, sociais e lingüisticas de ambos lados da 'raia', recoñecéndose ambas na súa historia e orixe lingüistica común, dentro do marco da Eurorrexión que forman".

En 2009 a confirmación do despegue internacional do Brasil, o ataque á língua galega por parte da actual Xunta de Galicia, algúns artigos de análise da actual crise económica, etc., ocuparon boa parte da temática dos blogs. Pero 2010 será un ano onde a historia en común de Galiza e o Norte de Portugal voltan estar de actualidade:


1.- En 2010 cúmplese o 1600 aniversario da fundación do Reino Suevo de Gallaecia. Como vimos no artigo de Anselmo López Carreira, Galiza foi o reino máis antigo de toda a Europa post-romana, nacendo no ano 410 co Imperio Romano aínda en pé, e tal Reino de Galiza tivo rango oficial ata 1833.

2.- O Ano Santo Xacobeo a celebrar en 2010 pon de relieve que o maior periodo de esplendor da cultura galega aconteceu durante a 'Era Compostelá', nun intre onde Galiza e o Norte de Portugal formaban un mesmo país, constituían a vangarda económica e social de Europa e onde a cultura galego-portuguesa brilou ó máis alto nivel na Europa medieval.


Por iso, este 2010 os blogs nosquedaportugal e alemdominho arrancan coa intención de centrar boa parte dos seus artigos na divulgación da historia en común de Galiza e o Norte de Portugal dende o reino suevo ata os governos absolutistas do XVI, así como todo tipo de artigos de actualidade sobre cultura e sociedade de Galiza e Norte de Portugal.


Estatua de São Martinho de Dume, Braga. Fonte propia.


Nesta liña, principiamos 2010 con dous artigos adicados á figura de São Martinho de Dume, extraído este primeiro en boa medida do libro 'Historia de Galicia' de Ramón Villares.

"No remate do século III iníciase unha etapa de crise que afectará de vez ao Imperio Romano e a súa definitiva quebra. Época de dificultades que, pola contra, prepara o terreo en Galicia para a conformación da sociedade medieval: difúndense as villae, reocúpanse algúns castros e fortifícanse cidades como Lugo, e comeza a se espallar o cristianismo que, case nos seus albores, se confunde có Priscilianismo. Colle corpo a idea de Gallaecia, pero tamén se acentúa a asunción da cultura latina, en especial en Braga, onde agromará un núcleo cultural, contectado coas principais correntes filosóficas e teolóxicas do Mediterráneo oriental e do Norte de África, do que son sinalados representantes a monxa Exeria, o bispo Hidacio e, nomeadamente, Paulo Orosio. Todos eles son a tona do que E. López Pereira ten chamado 'o primeiro espertar cultural de Galicia'.

Neste contexto no ano 410 nace o Reino Suevo de Gallaecia, como parte do foedus ou acordo entre os pobos invasores xermánicos e as autoridades romanas. A chegada do cristianismo á Iberia é máis cedo nas rexións mediterráneas, máis romanizadas, mentras en Galiza é un feito serodio. "Ningunha noticia, nin literaria nin arqueolóxica, permite falar de cristianización de Galicia denantes (...) de mediados do século III".

"Os suevos que chegaron a Galicia eran poucos -aproximadamente uns trinta mil- e a súa zona de ocupación e asentamento foi a rexión bracarense. O asentamento fíxose de forma pacífica e procurando a fusión coa sociedade galaico-romana. Braga foi a capital do futuro Reino Suevo".


Paulo Orósio, representado numa iluminura pertencente ao códice de Saint-Epure.
Fonte: pt.wikipedia.org/wiki/Paulo_Orósio


Durante esta cristianización no Reino Suevo, a figura máis importante da cultura galego-portuguesa foi Martinho de Braga, quen a través da súa obra catequética e reformadora, encarreixou "as prácticas relixiosas priscilianistas da poboación galaico-romana pola vía cristiá". A influencia da figura do dumiense chegou ata os nosos días, principalmente por dúas vías:

- A primeira, "a (re)cristianización de Galicia, mediante unha activa acción doutrinal e catequética consistente na loita contra as herexías, tradicións paganizantes e restos de priscilianismo", tivo na obra do bracarense "De correctione rusticorum" o seu principal referente:

Acender cirios xunto ás pedras, ás árbores, ás fontes e polas encrucilladas,
¿que outra cousa é senón culto ao diabo?
Feitizar herbas para encantamentos e invocar os nomes dos demos,
¿que outra cousa é senón culto ao diabo?

De Correctione Rusticorum, cap 16. São Martinho de Dume


- A segunda "refírese á organización eclesiástica da Gallaecia que supón non só unha mostra do asentamento institucional da Igrexa cristiá, senón tamén un poderoso instrumento político. A pegada histórica de Martinho de Braga foi decisiva para a estructuración da sociedade galaico-sueva, agrupada en torno a unha vida monástica vizosa e unha ordenación eclesial espallada por todo o territorio".


Non só iso, senón que a herdanza do santo bracarense máis presente hoxendía é ben coñecida por todos: a adopción dunha denominación ordinal dos nomes dos días da semana ("segunda feira", "sexta feira") "que segue en vigor en Portugal e da que aínda se atopan rastros na fala popular de Galicia".


Así que, có libro de Ramón Villares 'Historia de Galicia' na mán, este pasado Nadal baixamos á 'freguesía' de Dume, en Braga, có obxectivo de dar cos vestixios da Basílica Sueva de São Martinho.

Verémolo mañá.

11/01/10

OXALÁ

Oxalá - Madredeus:




Oxalá... o 2010 traia mellores novas i esperanza dun futuro mellor para a nosa lingua.
Oxalá o povo nunca se esqueça... da súa historia, e de que tamén hai futuro posíbel en galego. Oxalá.
Oxalá que a vida me corra bem... e que a tua e da nossa lingua tambem.
Oxalá tudo corra, menos mal... (que nos queda Portugal)


OXALÁ

Oxala, me passe a dor de cabeça, oxala
oxala, o passo nao me esmoreça;
oxala, o carnaval aconteça, oxala,
oxala, o povo nunca se esqueça;
oxala, eu nao ande sem cuidado,
oxala, eu nao passe um mau bocado;
oxala, eu nao faca tudo a pressa,
oxala meu futuro aconteca.
oxala, que a vida me corra bem, oxala.
oxala, que a tua vida tambem.
oxala, o carnaval aconteça, oxala,
oxala, o povo nunca se esqueça;
oxala, o tempo passe, hora a hora,
oxala, que ninguem se va embora,
oxala, se aproxime o carnaval,
oxala, tudo corra, menos mal

Bem vindo dois mil e dez.